Hubogi: Merhaba Halit Bey. Röportaj talebimizi kabul ettiğiniz için teşekkür ederiz. Öncelikle okuyucularımız için kendinizden bahsedebilir misiniz?

Halit Altuntaş: Merhaba, öncelikle bizim gibi yeni kurulan stüdyolara kendilerini tanıtma imkanı sağladığınız için teşekkür ediyorum. Kendimden kısaca bahsetmem gerekirse, oyun sektörüne 2009 yılında bazı stüdyolarda gönüllü görev alarak giriş yaptım. Sonrasında ise 2011-2014 yılları arasında Aral Game ve 2016-2019 yılları arasında Crytek’te görev alarak devam ettim. Eylül 2019’da ise Crytek’ten ayrılarak kendi oyun stüdyomuz olan Hyperlab’i kurduk.

Hubogi: Crytek gibi kendi sektöründe köklü bir firmada çalışırken oyun stüdyosu fikri nasıl doğdu? Bize bu süreci anlatabilir misiniz?

Halit Altuntaş: Çoğu Türk oyuncu gibi Crysis ve FarCry’ın yaratıcısı Crytek’te çalışmak benim ve arkadaşlarım için çok değerli bir dönüm noktasıydı. Bilindiği gibi Crytek daha çok PC ve konsol odaklı ilerleyen bir oyun stüdyosu. Öte yandan Hyperlab’i birlikte kurduğumuz arkadaşlar ile 2018 yılından beri devam eden mobil oyun piyasasına yönelik araştırmalarımız vardı. İncelediğimiz her raporda mobil piyasanın daha da büyüdüğünü görmek bizi artık bir karar vermeye sevk etti. Eylül 2019’da dört arkadaş Crytek’ten ayrılıp Hyperlab’i kurduk. Yeni bir stüdyo olmamızın yanında uzun zamandır bir arada çalışmamıza güvenerek önümüzdeki süreçleri çok daha iyi yönettiğimizi düşünüyoruz. Kısacası mobil oyun piyasasının PC ve konsollar karşısında bu denli yükselişi bizi Crytek’ten ayrılıp kendi yolumuzu çizmeye yöneltti diyebilirim.

Hubogi: Peki Hyperlab Oyun Stüdyosu olarak şu an kaç kişilik bir ekibiniz var? Ekip içerisindeki dağılımınız nasıl?

Halit Altuntaş: Ekibimiz 5 Game Developer, 2 3D Artist/Animator, 2 Game Designer olmak üzere 9 kişiden oluşuyor. İlerleyen süreçlerde de developer odaklı ekibimizi büyütmeyi hedefliyoruz.

Hubogi: Hem bireysel olarak hem de ekip olarak Hyperlab Oyun Stüdyosu çatısı altındaki hedefleriniz nelerdir?

Halit Altuntaş: Ana hedefimiz hit oyunlar çıkarıp Türkiye’nin mobil oyun ihracatına katkı sağlamak. Fakat en az bu ana hedef kadar önemli bir hedefimiz daha bulunuyor. Bu da birlikte çalıştığımız takım arkadaşlarımıza iyi bir çalışma ortamı sunmak. Gelecekte elde ettiğimiz başarılardan daha çok, çalışma arkadaşlarımıza sunduğumuz olanaklar ile piyasada anılmak istiyoruz.

Hubogi: Türkiye’de oyun sektörüne bir geliştirici olarak baktığınızda mobil oyun pazarının ve genel oyun pazarının yeteri kadar geliştiğini düşünüyor musunuz? Sizce Türk oyun pazarının globale göre eksikleri nelerdir?

Halit Altuntaş: Türkiye’deki mobil oyun pazarı benim takip ettiğim kadarıyla son bir iki yıl içerisinde çok ciddi anlamda yükselişe geçmiş durumda. Ülkemizde global çapta büyük başarılara imza atmış bazı stüdyoların ciddi rakamlara satıldığını duyuyoruz. Bunun dışında hala bağımsız olarak devam eden ve geliştirdiği oyunlarla Amerika’da listelerin başında olan stüdyolar var. Umarım Hyperlab olarak bizler de bu stüdyolar arasında yerimizi alacağız.

Mobil platformlar için konuşursak Türk oyun pazarının globale göre eksiklikleri kapanmış durumda. Yerli ve yabancı yayıncılar geliştiricilere her konuda destek oluyor. Mobil platformlar için oyun geliştiren yurtdışındaki bir stüdyo ile ülkemizde oyun geliştiren bir stüdyonun arasında ciddi bir eksiklik olduğunu düşünmüyorum.

Hubogi: Oyun sektörü paydaşlarından birisi olarak sizin Türkiye oyun sektöründen gelecekteki beklentileriniz nelerdir?

Halit Altuntaş: Ülkemizdeki oyun sektörü gün geçtikçe eksikliklerini kapatıyor. Bunun için çabalayan dernek, üniversiteler, çeşitli oluşumlar ve stüdyolar var. Sektörün geleceğini hep birlikte inşa ettiğimiz sürece gelecekte daha güzel sonuçlar alacağımızdan umutluyum.

Hubogi: Siz ne tarz oyunlar oynamayı seviyorsunuz? Mobil oyunlar üretirken PC’den veya Konsol’dan vazgeçtiniz mi?

Halit Altuntaş: Ben daha çok PC oyuncusuyum. FPS oyunlarını sevdiğim için bir türlü konsollarda o hakimiyeti sağlayamadım. Mobil oyun üretimine geçmekle birlikte PC oyunculuğuna bir süre ara verdim diyebilirim.

Hubogi: Mobil platform dışında, diğer platformlarda da oyun çıkarma istediğiniz var mı? Hypercasual oyunlardan sonra, yine mobil için RPG, Yarış oyunu gibi farklı türler denemeyi planlıyor musunuz?

Halit Altuntaş: Hyperlab olarak ilk yılımızda tek odak noktamız Hyper-Casual oyun geliştirmek. Sonrasında Casual türüne de “Merhaba” demek istiyoruz. Daha öncesinde VR ve AR deneyimlerimiz olmasından dolayı bu alanlara yönelik çalışmalar da aklımızda bulunuyor. Fakat dediğim gibi ilk yılımızda odak noktamız Hyper-Casual türünde oyunlar geliştirmek.

Hubogi: Bu sektöre giriş yapmak isteyen kişilere deneyimli birisi olarak tavsiyeleriniz nelerdir?

Halit Altuntaş: Mobil platformlar için oyun geliştirmek PC ve konsollara göre çok daha kısa sürede sonuçlanan ve daha az maliyetlerle gerçekleşebilen bir süreç. Fakat insanların bir araya gelip bir proje çıkartması için belirli bir finansal desteğe ihtiyaçları oluyor. Bu finansal desteği ülkemizde ve yurtdışında sunan çeşitli programlar mevcut. Ekibinizdeki arkadaşlarınıza inanıyorsanız mutlaka bir şeyler denemekten vazgeçmeyin. Bu konuda akıllarında soru işareti bulunan arkadaşlarımız hello@hyperlab.games adresinden bizimle iletişime geçebilirler.

Hubogi: Son olarak takipçilerimize söylemek istediklerinizi alabilir miyiz?

Halit Altuntaş: Hubogi takipçilerine vakit ayırıp okudukları için teşekkür ediyorum. Umarım en kısa sürede çıkartacağımız hit oyun ile takipçilerin tekrardan karşısına çıkacağız.

Türk Oyun Sektörü Röportajları – Hyperlab – Halit Altuntaş yazısı ilk önce Hubogi üzerinde ortaya çıktı.

Hubogi: Barış Bey merhaba. Öncelikle röportaj teklifimizi kabul ettiğiniz için teşekkürler. Okuyucularımız için bize biraz kendinizden bahseder misiniz?

Barış Kahrıman: TED Ankara Koleji, Uludağ Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü, ardından kamuda bir süre çalışmadan sonra 2008 yılı itibariyle özel sektöre ve 2014 Ocak itibariyle Dünyanın en büyük organizasyon şirketlerinden olan MCI Global şirketinin ülke partneri olarak etkinlik sektörüne farklı bir bakış açısı ile çalışan bir kardeşinizim. Ortağım Ufuk Yavuz Tümer’le hayallerimizin peşinden koşmaya devam ediyoruz.

Hubogi: TEKFEST’e karar verme kısmından bahsedelim. TEKFEST işi nasıl oluştu? Daha önce aklınızda olan bir proje miydi, bir fırsat mı doğdu?

Barış Kahrıman: Ankara doğumlu bir kişi olarak Ankara’nın potansiyelini bir türlü ortaya çıkaramadığına inanıyorum. Bunun için kendi projelerimiz ile bu potansiyelin görünür olması adına ekip olarak çalışıyoruz. Aslında Ankara Teknoloji ve Oyun Festivali sürekli aklımızda vardı. Yollarımız gene bir projemizde ShiftDelete.Net sitesinden Hakkı Bey ile kesişti. Kendisi ile güzel bir sohbet ve sonrasında TEKFEST ANKARA karşınızda. Hızla gelişen ama arkasında yılların deneyimi olan 2 firmanın ortak projesi TEKFEST ANKARA. Ankara’ya yakışan ve sadece Ankara değil çevresini de etkileyecek bir proje olacak.

Hubogi: İstanbul dışında oyun sektörü ile ilgili bu çaplı büyük organizasyonları pek gördüğümüzü söyleyemeyiz. Böylesine büyük bir organizasyonu İstanbul dışında düzenlemenin avantajları ve dezavantajları neler?

Barış Kahrıman: Aslında Ankara oyun sektörü için önemli bir merkez olma yolunda ilerliyor. Ankara’da bulunan ODTÜ ATOM ve yine diğer üniversitelerimizin TEKNOPARK alanları içerisinde ciddi oyun projeleri hayata geçirilmeye başlandı. Bu alanda Ankara’da kamu desteği de giderek artmakta. İhracat rakamları içerisinde sizlerin de bildiği gibi oyun geliştiricilerinin hiç de küçümsenmeyecek bir paya ulaştığı artık bilinen bir gerçek. Ankara birçok firmanın olmak istediği ancak bir türlü gelemediği uzak kasaba gibi. Biz bu algıyı TEKFEST ANKARA ile kıracağız. Ankara’da böylesine bir etkinlik yapmanın bize göre hiçbir dezavantajı yok aksine avantajlarını saymakla bitiremeyiz. Ankara merkezi bir yer. Çevre hinterlandı çok geniş. Kısa süreli ulaşımlarla ciddi bir teknoloji ve oyunsevere ulaşabilirsiniz. Ankara’da ciddi bir üniversite kitlesi mevcut ve Ankara, bizim hedef kitlemiz olan 17-30 yaş aralığı gençlerimizin yoğun olduğu bir şehrimiz. Bizce Ankara’ya TEKFEST, TEKFEST’e de Ankara çok yakışacak.

Hubogi: TEKFEST Ankara’da yer almaya devam edecek mi, yoksa tek seferlik bir iş mi olacak?

Barış Kahrıman: Ziya Paşa’nın çok güzel bir sözü var. “Kişinin ayinesi iştir lafa bakılmaz” diye. Biz bugüne kadar hiç tek seferlik etkinlik yapmadık. Her zaman uzun soluklu olmayı ve etkinliğimize değer katarak büyümeyi ve büyütmeyi kendimize dayanak aldık. Pek çok projemiz bu şekilde başladı ve halen devam etmekte. TEKFEST ANKARA’da bunlardan biri olacak. Biz Ankara’ya ve sektöre değer katacak bir etkinlik planlıyoruz.

Hubogi: TEKFEST Ankara dışında farklı şehirleri de düşünüyor musunuz?
Barış Kahrıman: Şuan için bu yönde bir kararımız yok. Sloganımız belli: “TEKNOLOJİ VE OYUN TÜRKİYE’NİN KALBİNDE ATACAK”.

Hubogi: Peki Türk oyun sektörü hakkında neler düşünüyorsunuz? Gelir bakımından dünyada 18. sırada yer alan ülkemiz sizce nereye kadar gidebilir?

Barış Kahrıman: Aslında bu sorunuza benim cevap vermem çok doğru değil, benden çok daha değerli insanlar var sektör içerisinde ve onlar bu konulara daha fazla hakimler. Benim çalışmalarımız esnasında gördüğüm şu ki, bizim inanılmaz bir potansiyelimiz var ve gençlerimiz oyun sektöründe her geçen gün daha da ileri gidecek güçte. Bizde üretilen oyunların %90 – %95’i ihraç ediliyor. İç piyasada tüketim az. Buda bizim gelir kazanımı anlamında oyun sektörünün önemli bir değer olarak gün be gün değerini arttıracağı anlamına geliyor. Burada önemli olan Kamusal desteklerin bu gençler ile buluşturulması. Buna TEKFEST ANKARA en güzel zemin olacak aslına bakarsanız.

Hubogi: Geçtiğimiz yıl 1 milyar dolarlık ihracatı olan Türk oyun pazarı, TEKFEST gibi organizasyonlarla daha çok büyüyecek diye düşünüyoruz. Sizce ihracatı daha da arttırmak için neler yapılmalı?

Barış Kahrıman: Bir önceki sorunuzda ifade etmeye çalıştığım gibi, Kamunun kesinlikle oyun sektörüne gönül vermiş gençlerimize destek olması ve teşvik vermesi şart. Bu sektöre yönelik özel uygulamalar ve gençlerin önünü açacak her türlü destek oyun sektörünü olduğundan daha hızlı geleceğe taşıyacaktır.

Hubogi: Sektörün geleceği hakkında görüşlerinizi öğrenebilir miyiz?

Barış Kahrıman: “Teknoloji” ve “oyun” birbirini destekleyen 2 önemli sektör. Biz her iki sektörün de ülkemizde hızla ilerleyeceğine ve gelişmeye devam edeceğine inanıyoruz. Özellikle oyun geliştirmek ve bunun devamlılığını sağlamak bizim gençlerimiz arasında giderek yaygınlaşmaya başladı. Gelecek parlak bunu görebiliyoruz bugünden.

Hubogi: MCI Grup olarak TEKFEST’in dışında Türkiye’de oyun ve teknoloji konularında yatırımlar düşünüyor musunuz?

Barış Kahrıman: Elbette, biz MCI Grup olarak Ülkemizin gelişen her sektörü için özel çalışmalar yapan ve proje ortaya koyan bir firmayız. TEKFEST ANKARA bu alanda ilk projemiz ama devamı gelecek.

Hubogi: Son olarak okuyucularımıza söylemek istedikleriniz var mı?

Barış Kahrıman: Zaman ayırıp bu röportajı okuyacakları için hepsine teşekkür ediyorum. TEKFEST ANKARA’da buluşmak üzere. Saygılar.

Bu keyifli sohbet için Barış Bey’e teşekkür ediyor, Türkiye’nin başkenti Ankara’da yapılacak TEKFEST’e ve organizatör firma MCI’ya başarılar diliyoruz. Umarız Türk oyuncusu da bu tür organizasyonlara sahip çıkar ve sektör genişlemeye devam eder!

Türk Oyun Sektörü Röportajları – MCI Group – Barış Kahrıman yazısı ilk önce Hubogi üzerinde ortaya çıktı.

Aslında oyuncu kimliği erkek – kadın fark etmiyor. Fakat sektörde çalışan kıyaslamasına baktığınızda erkeklerin ağırlığını görüyoruz. Damla ile birlikte ajansımızda toplam 3 kadın çalışanımız var. Biz de bu sayı yakın gelecekte yarı yarıya olacak diye tahmin ediyoruz. Yerimizi de düşünerek lafı fazla uzatmadan Damla ile yaptığımız röportaja geçiyoruz 🙂

Uluç Ali Kırangil: Merhaba Damla, Türk Oyun Sektörü Röportajları köşemize hoş geldin 🙂

Damla Pekgöz: Merhabalar, uzun süredir takip ettiğim köşede yer almaktan çok keyif aldığımı söylemek isterim öncelikle. Hoş buldum.

Uluç Ali Kırangil: Oyun sektörü ile ilk olarak yolun nasıl kesişti? Sektörde olmaya nasıl karar verdin?

Damla Pekgöz: Yaklaşık 10 senedir creative ajanslarda çalışıyorum anca çok uzun süredir oyun sektörüne ya da oyuna yönelen markalara hizmet vermek için çabalıyorum diyebilirim. Oyun sektörü ile yolum ilk olarak Ozan Aydemir’in eski Joygame şimdi Netmarble olan şirketine iş başvurusu ile gerçekleşmişti. O zaman çalışma fırsatımız olmadı ancak hayat ilginç Bir şeyi isterseniz oluyor demek istiyor sanırım. Şu anda birlikte çalışıyoruz. Benim hep bu alan için bi motivasyonum vardı zira insanın keyifle yaptığı bir iş hayali hep vardır. Ben oyunlara bu alandaki herkes gibi çocuk yaşlarımdan itibaren ilgi duydum, bu işi yapmak istedim ve kendimi bu alanda eğittim. Sonuç hoş oldu bence

Uluç Ali Kırangil: Oyun sektöründe çalışmak eğlenceli, bizce! Peki Sence bu sektörde çalışmak isteyenlerin sektöre ayrı bir ilgi duyması gerekiyor mu?

Damla Pekgöz: Oyun sektöründe çalışabilmek için oyuncu iç görüsünü anlamak çok kıymetli diye düşünüyorum. Hizmet edeceğiniz, konuşmak istediğiniz kitleyi iyi tanımak, onların dilinden konuşmak, arkadaşları olmak önemli. Bu alana ilgi duymayan, o konuşma dilini bilmeyen kişilerin zorlanacağını söylemek yanlış olmaz. O açıdan, bu sektörde çalışmak isteyen herkesin oyun dünyasını takip etmesi ve hatta bizzat o topluluk içinde olması çok önemli.

Uluç Ali Kırangil: Bu sektörün sana kattıkları veya hayatına etki ettiği yönlerden bize birkaç örnek verebilir misin?

Damla Pekgöz: Öncelikle oyunların dinamiklerinden çok şey öğreniyoruz. Oyunların hikayeleri, var olan topluluğu ile girdiğin etkileşim, aynı dili konuştuğun bir kitle ile aynı ortak noktada buluşma keyfi çok başka. Ayrıca competitive dediğimiz, bu işi daha profesyonel ve bir spor haline getirebilmiş oyunları takip etmek,  taraftarı olmak çok çok başka duygular. Bana kattığı şeyin bu anlamda çok iyi bir network, keyif aldığım ve ilgilendiğim alanda konuşabildiğim insanlar ve elbette farklı bir spor dalında taraftar olma ayrıcalığı. Bunlar hoşuma gidiyor.

Uluç Ali Kırangil: Bir kadın gözünden baktığında, oyun sektöründe ülkemizde veya globalde yeteri kadar kadın çalışan olduğunu düşünüyor musun?

Damla Pekgöz: Aslında bunu sadece ben değil bütün dünya düşünüyor diyebiliriz. Bu bir gerçek aslında. Hatta bu alanda gerçekten globalde çok ciddi yatırımlar yapılıyor, destek toplulukları oluşturuluyor diyebiliriz. Hem oyun geliştirme hem oyun yönetimi, hem de espor anlamında kadınların sektöre girişince artış var ancak hala ağırlıklı erkek egemen olduğunu görüyoruz. Bunun değişmesi için de Türkiye ve globalde destek topluluklarının daha da artması harika olacaktır. Kadınların da umarım bu alana olan ilgisi giderek artar zira hala oyun oynamayı “erkek işi” olarak gören bir kitle de var. Birbirini beslemesi gereken iki konu aslında bunlar. Bir araya geldiğinde rakamlar da artacaktır.

Uluç Ali Kırangil: Oyun sektöründe çalışan birisi olarak sen daha çok hangi tarz oyunları seviyor ve oynuyorsun?

Damla Pekgöz: Nefis soru. Genelde kadınların daha “girly” oyunlar oynamasını bekliyorlar ancak online oyun dünyasında en çok vakit geçirdiğim oyun Dota 2 diyebilirim. Bu aralar gözümü Overwatch’a dikmiş durumdayım ki, FPS oyunlarda gerçekten çok çok ama çok kötüyüm. – Tahmin edemeyeceğiniz kadar hem de. Ama öğrenmenin yaşı yok derler.

Son olarak da gerçek bir mobil oyun canavarıyım. Ağırlıklı strateji oyunları olmak üzere, bir çok mobil oyunu deniyorum mutlaka.

Uluç Ali Kırangil: Espora da gelecek olursak, hem ülkemizde, hem de globalde yıldızını parlatmaya devam ediyor. Senin bu konuda fikirlerin nelerdir?

Damla Pekgöz: 2018 yılında güzel bir patlama yaşadığını gözlemledik. Ulusal ve uluslararası turnuvaların, markaların yüzünü biraz daha bu alana dönmesi ve yatırım yapması, ulusal medyanın ve hatta federasyon kurulmasının da bunda etkisi büyük. Tabii ki globalde gördüğümüz hacmi ve yükselişi burada görmüyoruz ancak bu önümüzde çok çok güzel bir yol olduğunu gösteriyor bu anlamda umutluyum. Konuya pozitif yönden bakıyorum diyebiliriz. Gidilecek güzel bir yol var ve bu yolda bişeyler yapmaya istekli insanlar var. Sadece o yolun önü açılmalı ve doğru işler doğru partnerler ile yapılmalı. O zaman hem yatırım yapan taraf hem de espor dünyası kazanacak bunun sonucunda da taraftarlar ve oyuncular mutlu olacaktır diye düşünüyorum.

Uluç Ali Kırangil: Senin gibi, oyun sektöründe çalışmak isteyenlere neler öneririsin, nerelerden başlamaları lazım?

Damla Pekgöz: Öncelikle oyuncu olmalarını öneriyorum Sonrasında ise hem ulusal hem de uluslararası anlamda sektörün nereye gittiğini, neler yapılabildiğini, hangi alanlar ve mecralar kullanıldığını takip etmeleri önemli. Zira, dijital çok hızlı ilerlerken oyuncuların odakları her an farklı bi oyuna ve farklı bir mecraya kayabiliyor. Her mecranın dinamiklerini oyuncu gözünden anlamalı ve buna göre neler yapılabilir ya da nasıl iyileştirilebilir diye kafa yormalarını tavsiye ederim. Sektör çok güzel ancak çok hızlı. Bu hıza adapte olacakları bi dünyaya girdiklerini unutmadan, her zaman sektörün iyi oyuncularını hem marka hem firma hem de Espor anlamında takip ederek kendilerini hazırlayabilirler.

Bir sonraki röportajımıza kadar, oyunla kalın!

Türk Oyun Sektörü Röportajları – Gaming in Turkey – Damla Pekgöz yazısı ilk önce Hubogi üzerinde ortaya çıktı.

Hubogi: PLAYZ en basit tanımı ile nedir?

Engin Sever: Playz en basit tanımıyla oyunseverlerin, oyunlardan uzaklaşmadan sosyalleşebildikleri bir platformdur.

Hubogi: PLAYZ’i neden yarattınız? Neyin eksikliğini hissettiniz?

Engin Sever: Ben ve kurucu ortağım Sercan, bundan 9 yıl önce Dota adlı oyunda tanıştık ve hem oyunda hem de sosyal hayatta çok iyi anlaştık. Günümüzün çok büyük bir bölümünü oyunlarda geçirdiğimiz için oyun oynayacağımız zaman kafa dengi oyun arkadaşları arıyorduk ve oyunda yapmış olduğumuz güzel haraketleri / içerikleri diğer oyunculara gösteremiyorduk. Bu konuda Facebook ve Instagram gibi mecralar yetersiz kalıyordu. Biz de Playz’i yaratırken en güzel içeriklerimizi paylaşabileceğimiz ve o oyunu oynayan oyunculardan like/yorum alırken aynı zamanda birlikte oynayabileceğimiz ideal oyuncuları bulabileceğimiz bir mecra yaratmaya çalıştık ve başardık

Hubogi: PLAYZ’in detayları ve uzun vadede neler sunacak?

Engin Sever: Playz şu anda 21 farklı oyun ile ilgili içerik üretilen ve tüketilen bir platform haline geldi. League of Legends, PUBG ve Fortnite oyunlarını oynayan oyuncular da bu oyunlarda yapmış oldukları istatistikleri profillerinde görerek kendileri “oyuncu kimliğiyle” ön plana çıkarabiliyorlar. Yani ben çok iyi lol oynarım demekten ziyade bakın abi ben susarım istatistiklerim konuşur modunda hareket edebilecekler. Yani bi nevi oyun dünyasının Linkedn’i diyebiliriz. Uzun vadede ise CS: Go ve PUBG Mobile gibi en çok oynanan oyunlar için de bu oyunu oynayanların profillerinde LoL, PUBG ve Fortnite oyunlarındaki gibi istatistiklerini görüp gösterebilecekler. Her oyun ile ilgili oyuncu kimliğiyle ön plana çıkabilmeleri için sürekli yeni oyunları eklemeye devam edeceğiz.

Hubogi: PLAYZ’in hedefleri? Lokal mi Global mi?

Engin Sever: Playz ilk günden beri global düşünüp ona göre hareket etti. Hem yatırımcılarımız hem altyapımız hem de dünyada en çok oynanan oyunlara öncelik vermemiz de bunlardan biri. Ek olarak çoklu dil desteği de sunuyoruz.

Hubogi: PLAYZ’in arkasında kimler var? Sizleri tanıyalım.

Engin Sever: Playz’in arkadasında bundan 9 yıl önce Dota adlı online oyunda tanışmış oyun bağımlısı iki genç bulunuyor ( Engin Sever ve Sercan Erdoğan). Onların arkasında ise sektörün en önemli isimlerinden olan Kaan Kural, Kaan Kayabalı ( onedio.com kurucu ve CEO’su ) ve Barış Karadenizli ( kariyer.net iş geliştirme direktörü ) bulunuyor. Ek olarak yine ortaklarımızdan biri de Youtube’da 290K aboneli League of Legends içeriği üreten bir youtuber – Kanal Adı : Lolpit ( https://www.youtube.com/lolpit )

Hubogi: PLAYZ’in kullanıcılara sunacağı içerikler dışında yeterli hacme ulaştığında yeni bir reklam mecrası olarak kullanabilecek mi 3. Parti firmalar?

Engin Sever: Bir çok marka bu gençlere ulaşmaya çalışıyor. Forma üzerine reklam verme yada lige sponsor olmalarına rağmen kullanıcılar ile bir duygusal bağ oluşturamıyor. Oyuncular sektöre destek veren markalara daha sıcak bakıyor ancak bu yeterli değil tabi ki. Oyuncular ile iç içe olabilecekleri ve onlarla birlikte olduklarını gösterebilecekleri bir mecra olacak Playz.

Türk Oyun Sektörü Röportajları – Playz Esports – Engin Sever yazısı ilk önce Hubogi üzerinde ortaya çıktı.

Hubogi: Cenk Bey merhaba. Öncelikle röportaj teklifimizi kabul ettiğiniz için teşekkürler. Okuyucularımız için bize biraz kendinizden bahseder misiniz?

Cenk Çelebioğlu: Herkese merhabalar, ben de bu güzel söyleşi için teşekkür ederim.  Tabi ki; 1978 İstanbul doğumluyum. Müzik ile ilgim, 7 yaşında izlediğim ilk sinema filmi Batman ile başladı. Ve doğrusunu söylemek gerekirse oyun müzikleri ile birlikte kesinleşti. Piyano ile başladığım yolculuğum teknolojiyi de dahil ederek kompozitörlüğe geçiş yapmıştı. Tabi o zamanlar (Commodore 64 ve Amiga döneminde) müzik teknolojisi 4 kanal idi, sesler chiptune diye tabir ettiğimiz enstrümanlardan ibaretti J Fakat esas heyecan veren görüntüye ve hikayeye müzik yapmak olduğunda bunun bir önemi kalmıyordu. 20 yaşıma kadar bulduğum görüntülere, yazdığım hikayelere müzik üretmeye devam ettim, bu sırada Yeditepe Üniversitesi İşletme bölümünü tamamladım.

Hubogi: 25m2 nasıl doğdu? Müziğe olan ilginizi profesyonelliğe çevirmeyi nasıl düşündünüz? Bu yolda yaşadığınız zorluklar nelerdi? Profesyonel kariyerinizde veya öncesinde keşke böyle yapsaydım ya da böyle yapmasaydım dediğiniz bir olay oldu mu?

Cenk Çelebioğlu: Esasında küçük fakat keyifli home studio’mda, ticari amaçlı olmayan müzikleri üretirken, dijitalin yani internetin hayatımıza girmesi ile birlikte bu müzikleri insanlarla daha rahat buluşturma imkanım oldu. Ticari kaygılarla üretmediğim müziklerim sinema filmleri ve oyunlar için talep görmeye başladı. Bu esnada Berklee College of Music’de Film Müzikleri ve Orkestrasyon Eğitimi tamamladım. Ve yaklaşık 10 sene önce ilk sinema filmim Son İstasyon ile birlikte profesyonel çalışmalara başlamış oldum. Onlarca film ve reklam müzikleri macerama, ilk göz ağrım olan oyun müziklerini de dahil etme şansı buldum. Realms Of Mayhem, Zula, Osmanlı Savaşları gibi oyunların tema müziklerini hazırladım. Ve tüm bu birikim sonrası çalışmalarımı daha kurumsal ve profesyonel ortamda hazırlamak üzere 25m2 Music Production’ı kurdum. Her zaman insanın hayatında keşkeler oluyor ama önemli olan iyi ki lerin fazla olması. Yani “25m2’yi keşke daha önce açsaydım” demenin bir yararı yok çünkü. Demek ki şimdi olması gerekiyormuş diye düşünenlerdenim. Yönetim ile müzik kavramını bir araya getirmek ise yaşadığım zorlukların başında geliyor. Anlaşmalar, toplantılar vs derken yoruluyor insan ama stüdyoda müziği ile başbaşa kaldığı anda her şey başka bir boyuta taşınıyor.

Hubogi: Seslendirme ve müzik projelerinde hangi ekipmanlardan, yazılımlardan faydalanıyorsunuz? Bir seslendirme projeniz hangi süreçlerden geçip ortalama kaç gün sürüyor?

Cenk Çelebioğlu: Genelde mütevazi bir insan olduğum söylenir ama bir tek bu konuda öyle olamayacağım 🙂 Türkiye’deki belki de en iyi ve geniş yazılıma sahip olduğumuzu söyleyebilirim. Bundan da önemlisi tüm bu araçların hakkını verecek bir ekibe…Teknoloji pek çok alanda olduğu gibi müzik prodüksiyonunda da inanılmaz hızlı bir şekilde ilerliyor fakat istekleri kaliteyi kaybetmeden süratle karşılayabilmek için bu son teknolojilere sahip olmak ve iyi kullanabilmek gerekiyor.

Hubogi: Cenk Bey, kişisel olarak oyunlara ilginiz ne zaman başladı? Hala aktif olarak oyun oynuyor musunuz? Geçmişten bugüne en fazla tercih ettiğiniz oyun türü veya türleri ne oldu? Hayatınızda iz bırakan asla unutamayacağınız bir oyun ya da oyun anınız var ise bizimle paylaşır mısınız?

Cenk Çelebioğlu: Belirttiğim gibi oyunlar benim çocukluğum, müziğimi şekillendiren, temelini atmış olan en değerli şey. Bugün hala sevdiğim oyunların aranjelerinden, temalarından zaman zaman esinlenmiyorum dersem yalan olur. İlk bilgisayarım kartuşlu Atari idi. Ardından C64, Amiga 500 ve PC, Playstation ile devam etti. Bu platformalara sahip olabildiğim için çok şanslıyım. Bir tür ayrımım hiç olmadı. Adventure oyunları en baskını diyebilirim ama strateji, simülasyon, spor hepsini oynuyorum. Tabi şu sıralar zaman bulmak zor yine de dayanamıyor, alıyor, indiriyor ama başlayamıyorum J Neyseki mobil oyunlar çok zenginleşti ve kaliteleşti. Elimizin altında açıp hasret gidermek mümkün oluyor. Şu sıralar PC’de Space Hulk, Battlefield 1 ile PS4’de God Of War ve Detroit oynuyorum.

Hubogi: Müzik sektörüne dönecek olursak. Türkiye’deki müzik sektörünü global müzik sektörüyle kıyasladığınız zaman Türkiye’yi hangi konumda görüyorsunuz? Türkiye’den kaliteli işler çıktığını düşünüyor musunuz?

Cenk Çelebioğlu: Müzik üzerine yorum yapması en kolay konulardan. Güzel, kötü, olmamış, çok beğendim vs. Herkes görüşünü rahatça bildirir. Ama bana göre iyi müzik kötü müzik değil, anlatmak istediği veya eşlik olduğu konuya uygun olan, olmayan müzik vardır. Çünkü bir müzik dinlersiniz, altyapısı cılızdır ama melodisi öyle kuvvetlidir ki, hissi size geçirmeyi başarıyordur. Başka bir müzik vardır, teması yoktur ama öyle güçlü bir alt yapı ile sunulur ki, vaov derseiniz. Türkiye’de güzel popüler olsun, reklam ve film müzikleri olsun iyi işler yapılıyor. Yurtdışı prodüksiyonlarına göre en büyük farkımız ise müzik prodüksiyonuna dahil olan insan sayısı. Bütçelerin düşük tutulması ön planda olduğu anda bu müziğin kalitesine yansıyor. Yurtdışında neredeyse her sürecin adamı farklı iken bizde hepsini bir kişinin yaptığı oluyor.

Hubogi: Ülkemizde ya da dünyada oyunlara baktığınız zaman hangilerini seslendirme ve müzik alanında başarılı buluyorsunuz? Bu konuda geçmişten bugüne unutamadığınız bir oyun oldu mu?

Cenk Çelebioğlu: Gönlüm Türkiye’de çok daha fazla oyun üretilmesinden yana. Dediğim gibi oyunların ve müziklerinin yeri bende çok ayrı. Şu ana kadar da elimden geldiğince yerel oyunların müzik yapımına katkıda bulunmaya çalıştım. Amacım sayılarının artması ve gelişmesi yönünde çünkü. Yurtdışından alınıp Türkiye’ye yapılan uyarlamalar çok başarılı oluyor. Özellikle ünlü seslendirmenler ile yapılan çalışmalar (örneğin Yetkin Dikinciler’in seslendirdiği Cengiz Han oyunu) dikkat çekiyor. Müziklere gelince, Zula ve Osmanlı Savaşları için hazırladığım müziklerden süreci boyunca çok keyif aldım. Müziği ile birlikte unutamadığım oyunların başında ise çok eskilerden Lost Patrol ve Shadow Of The Beast gelir Tabi yüzlerce sayabilirim ama özetle şunu söyleyebilirim; bugün yabancu oyun müziklerinin prodüksiyon kalitesi artık film soundtrack’leri kalitesinde. Ayrılan bütçe neredeyse o seviyelerde. Buna en güzel örnek Crysis 2, Call Of Duty MF2 gibi oyunların müziklerini Hans Zimmer’in yapmış olmasıdır.

Hubogi: Bugüne dek bir çok ünlü isimle çalıştınız. Bunların arasında çalışmaktan en keyif aldığınız isim hangisiydi?

Cenk Çelebioğlu: Vokalistler, enstrumantalistler, müziğe anlam katan çok değerli insanlar. İşe uygun iyi isimlerle çalışmak veya farklı şeyler denemek işin en büyük keyfi. Dolayısıyla en keyif aldığım bir isimden ziyade her projede ünlü isimlerle çalışmanın büyük bir heyecan olduğunu söyleyebilirim.

Hubogi: Filmlere olan ilginizi de biliyoruz, biraz da filmlerden bahsedelim. Sizi bugüne kadar çok etkileyen hayatınızı değiştiren bir film oldu mu bununla ilgili anınınz varsa bizimle paylaşır mısınız? 2018 “En İyi Film Müziği” Oscar’ı sizin elinizde olsa bunu hangi filme verirdiniz?
Cenk Çelebioğlu: 7 sinema filmi müziği yaptım şu ana kadar. Uzun metraj için müzik hazırlamak, sahnedeye müzik ile duygu katmak büyük keyif. Farklı dönemlerde hayatımıza anlam katan filmler oldu tabi. Müziğe başlama sebebim olan Batman’i hepsinden ayrı tutarım. Konu sadece felsefesi, hikayesi, başarısı değil…Neye sebep olduğu. Braveheart ise şu ana kadar en çok izlediğim filmdir. Savaş filmi çehresinde büyük bir aşk filmi, aşkla yapılmış…Rahmetli James Horner’ın müzikleri inanılmaz. Açıkcası şu ana kadar izlediğim filmler içinde 2018 En İyi Film Müziği Oscar’ı almalı diyebileceğim bir film olmadı.

Hubogi: Son olarak dünyada ve ülkemizde hızla gelişen oyun sektörünün zaman içinde müzik, film, spor gibi ana akış eğlence sektörlerini geçebileceğini düşünüyor musunuz?

Cenk Çelebioğlu: Neden olmasın? Oyun içerisinde hikaye, aksiyon, dram, duygu, müzik, mesaj, zeka barındıran bir olgu. Kimisi yabancı dil gelişimi, kimisi pratik zekayı geliştirirken, pek çoğu duygulara hitap ediyor. Özellikle dediğim gibi mobil teknolojinin gelişmesi, steam gibi platformlarla bağımsız oyun geliştiricilerinin türemesi ile birlikte geleceğini bugüne göre daha geniş ve büyük görüyorum.

Hubogi: Cenk Bey bize bu keyifli sohbet imkanını verdiğiniz için teşekkürler. 25m2 ve size başarılarınızın devamını diliyor, gelecek projelerinizi heyecanla bekliyoruz.

Cenk Çelebioğlu: Çok teşekkür ederim, hem güzel dilekleriniz, hem de bu güzel sohbet için. Yolumuzun özellikle oyun sektöründe sık sık kesişmesini dilerim Sevgiler.

Cenk Çelebioğlu
25 m2 Müzik Stüdyosu

Web: www.25m2.com

E-Mail: info@25m2.com

Türk Oyun Sektörü Röportajları – 25 M2 Müzik Stüdyosu – Cenk Çelebioğlu yazısı ilk önce Hubogi üzerinde ortaya çıktı.

Bettina Kuperman’a ülkemizdeki esporun durumunu, BLAST Pro Series İstanbul turnuvası ile ilgili sorularımızı ve kendisi ile ilgili merak ettiklerimizi sorduk.

Hubogi: Diğer ülkelerle de kıyas yaptığınız zaman Türkiye’de esporun durumunu nasıl görüyorsunuz?

Bettina Kuperman: Türkiye, muhtemelen esporda dünya lideri olma potansiyeli en büyük olan ülkelerden biri. Türkiye, 15-24 yaş arasındaki 13 milyondan fazla nüfusuyla Avrupa’nın en çok genç nüfusuna sahip. Zaten şu anda artık milyonlarca genç video oyunları oynamakta ve esporu takip ediyor. Doğru bir şekilde yönetilirse Türkiye’nin espor dünyasının zirvesine çok hızlı bir şekilde yükseleceğinden şüphem yok.

Hubogi: Böylesine büyük bir organizasyon düzenlemenin avantajları ve dezavantajları neler?

Bettina Kuperman: Önemli spor etkinliklerinin ana avantajı, kalkınma için katalizör görevi görmeleridir. Örneğin Olimpiyatlara veya Dünya Kupası’na bakarsanız, bu etkinlikler ev sahibi ülkeleri hem altyapı hem de spor performansı ve markalaşma açısından dönüştürmüştür. Büyük espor olayları halihazırda izleyici konusunda Olimpiyatlarla rekabet ediyor. BLAST Pro Series geçen yıl Kopenhag’da düzenlendiğinde, 15-24 yaş grubundaki izleyici kitlesi ile Olimpiyatlardan, X Oyunlarından ve Eurovision’dan daha fazla seyirci çekti. Bu durum gerçek anlamda uluslararası espor olaylarının gücünü göstermektedir. BLAST Pro Series İstanbul, Türkiye’nin espor alanında yükselen bir yıldız olarak kendini konumlandırması açısından inanılmaz bir fırsat olacaktır. Espor endüstrisinin gücünü, yeni bir heyecan verici yöne doğru yönelteceğinden şüphem yok.

Öte yandan, büyük spor etkinliklerinin çok pahalı olduğu biliniyor ve olayın iyi organize edilmemesi halinde tüm dünya bunu görüyor. BLAST Pro Series’in en büyük faydası, geleneksel spor etkinliklerine kıyasla bir şehir veya ülkenin ev sahibi olması durumunda mali olarak sorumlu bir etkinlik olmasıdır. Bunun hem Türkiye hem de yurtdışındaki takımlar ve seyirciler için unutulmaz bir etkinlik olacağından eminiz.

Hubogi: Bir espor organizatörü olarak oyun oynamayı seviyor musunuz? Hangi tür oyunlar oynarsınız?

Bettina Kuperman: Ben büyük bir oyuncu değilim. Küçükken kuzenimle birlikte biraz oynardım. Amiga ve Commodore ile oynamaya başladık ve Nintendo’ya geçtik. Super Mario benim için bir şeydi. Kariyerimin çoğunu geleneksel spor endüstrisinde çalışarak geçirdim ancak espor dikkatimi çekti. Şimdiye kadar gördüğüm spor topluluğunun en heyecan verici yeni üyesi olduğunu düşünüyorum.

Hubogi: Esporun global olarak gelecekte nasıl bir yeri olacak? Futbol, Basketbol gibi ana sporların yerini alabilir mi?

Bettina Kuperman: Esporlar şimdiden basketbol ve futbol gibi geleneksel sporlara rakip oldu. Gençler eğlence için espora yöneliyorlar ve geleneksel sporların ileriye gitmeyecek bir eğilim içinde olduğunu anlıyorlar. Eh öyleyse, onları yenemiyorsan, onlara katıl derim her zaman. NBA ve FIFA şimdiden büyük çaplı espor turnuvaları düzenliyorlar. Ürün tekliflerinin bir parçası olarak esporları teşvik ediyor. Olimpiyatlar da büyük olasılıkla programlarına espor turnuvalarını dahil edecek.

Bence espor, tanınmış bir spor branşı haline gelmek için büyük bir potansiyele sahip. Ancak yine de, espor endüstrisini organize etmek ve sağlıklı bir ekosistemi yaratabilmek açısından uzun bir yola ihtiyacı var. Espor endüstrisi şike, doping, kötü yönetim, hakların kötüye kullanılması gibi geleneksel sporları yok eden aynı sorunlarla karşı karşıya. Espor dünyası, geçerliliğini koruyabilmek ve sağlıklı bir spor ve iş haline gelebilmesi için bunlarla uğraşmaya hazır olmak zorunda. Bunun için, takımların, oyuncuların, organizatörlerin, yatırımcıların, hükümetin, akademik dünyanın ve spor federasyonları gibi tüm paydaşların iş birliğine ihtiyaç var.

Hubogi: Yakın bir gelecekte esporu olimpiyatlarda görebilecek miyiz? Görmeli miyiz? Görebileceksek bu hangi oyun olur?

Bettina Kuperman: Uluslararası Olimpiyat Komitesi’nin (IOC) ve olimpiyatların ev sahiplerinin ilgisi var. Ancak olimpiyatlara esporu dahil etmeden önce diğer olimpiyat sporları için yaptığımız gibi esporların nasıl organize edilmesi gerektiğini ve hangi kurallara uyulması gerektiği konusunda ciddi bir tartışma yapmalıyız. Olimpik sporlar, sporun düzgün bir şekilde yönetilmesini ve kulüplerden tabana kadar paranın kanalize edilmesini sağlayan uluslararası ve ulusal yönetim organları ile bir piramit yapı düzenlemektedir. Bu model esporlar için çalışabilir mi? Hala sormak ve cevaplamak için çok sorumuz var.

Diğer önemli bir konu, oyunların hakları. Kimse futbolu ve basketbolu sahiplenemez. Bir futbol turnuvası düzenlemek için ödenecek bir lisans ücreti yoktur. Ancak esporlarda, oyunlar işbirliklerine tabidir ve oyuna bağlı olarak farklı yasal ve finansal gerekliliklere sahiptir. Bu birçok yasal ve yönetsel komplikasyonlar oluşturabilir.

Hubogi: Oyunların çocukların gelişiminde etkili olduğunu düşünüyor musun?

Bettina Kuperman: Öyle olacağını düşünüyorum. Bu, çok sosyal ve eğlenceli bir etkinlik olabilir. Ben genellikle bunu kendi neslimin tren gezileriyle (interrail) karşılaştırırım. Yeni arkadaşlarla tanıştık ve seyahat yoluyla dilleri ve kültürleri öğrendik. Artık gençler bu arkadaşlıkları çok daha genç yaşlarda şekillendiriyor ve buluşma noktası bir sunucu. Bu tek başına iyi bir gelişme değil ama bunu eğitim, seyahat ve aktivitelerle birleştirirsek bence çok daha küresel bir bakış açısıyla sahip olduğumuz yetenekli bir nesil göreceğiz. Ancak her zaman olduğu gibi ebeveynler, okullar ve devletler çocuklarımız için güvenli bir ortam sağlamalı, onlar oyun ve esporlara sağlıklı bir şekilde yaklaşmaları için rehberlik etmelidirler.

Hubogi: Youtube ve Twitch gibi platformlarda milyonlarca anlık izleyici sayıları gören espor organizasyonu, yakın gelecekte ülkemizde de televizyonlarda ana akışta yer alabilir mi?

Bettina Kuperman: Bu konuştuğumuz gibi oluyor, olacak. Düzenli olarak haberlerde ve televizyonlarda yayınlanması zamanla ilgili. Kopenhag’daki BLAST Pro Series’den ve yerel ekiplerden Astralis’in uluslararası başarılarından sonra başbakan esporları takip etmeye ve tweet atmaya başladı. Danimarka Prensi’nin oğlu BLAST Pro Series’i izlemek için arenadaydı. Markalar ve hükümetler için en çekici olan çekirdek kitle 15-24 yaş grubudur, bundan dolayı artık spor ve eğlence kapsamının normal bir parçası olacağından şüphe duymuyorum.

Hubogi: Blast Pro Series projesi nasıl oluştu?

Bettina Kuperman: BLAST Pro Series, Danimarkalı bir şirket olan RFRSH Entertainment tarafından oluşturuldu. BLAST Pro Series’i İstanbul’a getirmeyi çok istedikleri için iletişim kurduk. Son 15 yıldır geleneksel spor sektöründe çalıştım ve birçok önemli spor etkinliği ürettim. Espor endüstrisinin gelişimini takip etmeye başladım ve muazzam potansiyeli fark ettim. BLAST Pro Series’e katılmak için Kopenhag’a gittim ve hemen ikna oldum diyebilirim. Ekibim ve ben Türkiye’ye ilk büyük uluslararası espor turnuvasını getirmek için çok heyecanlıyız, dünyanın en büyük 6 takımı ilk kez Türkiye’de. Kuşkusuz ki bu, Türk espor endüstrisi için çok önemli bir an olacak.

Hubogi: Blast Pro Series projesi oluşurken ya da oluştuktan sonra tereddütleriniz oldu mu? Kopenhag’ta olan ilk organizasyonun bu kadar büyük kitlelere ulaşabileceğini tahmin ediliyor muydu?

Bettina Kuperman: Kopenhag, BLAST Pro Series formatının gerçekten işe yaradığını herkese kanıtlayan dünya çapında bir başarıydı. Yarışma herkesin anlamasını kolaylaştıracak şekilde yaratılmış. Etkinlik heyecan verici ve harika oyunlarla, eğlence dolu. Tüm planlama ve sıkı çalışmaları görmek harikaydı.

Hubogi: Blast Pro Series’in bir sonraki durağı İstanbul olacak, İstanbul’un seçilmesinde en önemli etken ne oldu?

Bettina Kuperman: BLAST Pro Series, dünyanın en ikonik şehirlerinden oluşturulmuş bir liste içerisinde yer alacak ve İstanbul, BLAST Pro Series’in sahiplerinin oluşturduğu bu listenin başında geliyordu. Genç nüfusu, espora ve oyuna olan büyük ilgi de belirleyici faktörlerdi.

Hubogi: BLAST Pro Series organizasyonunda birlikte çalıştığınız Gaming in Turkey Oyun Ajansı ile nasıl tanıştınız?

Bettina Kuperman: Gaming in Turkey’in çalışmalarını dijital sayfalarında fark ettim ve bu çalışmalarından çok etkilendim. Oyun sektöründe 10 yıllık bir deneyime sahipler ve Türkiye’de bu sanayinin gelişmesinin çok etkileyici bir parçası oldular. Ve aslında Gaming in Turkey ekibinin, geçmişte eşim Ferman Akgül ile çalıştıklarını biliyordum. Onlarla Zombie Rock oyununda maNga ile ilk Türk rock gurubunu içeren video oyununu yarattılar. Harika bir ortaklığımız var.

Hubogi: Blast Pro Series Türkiye’de yer almaya devam edecek mi yoksa tek seferlik bir iş mi olacak? Devam edecek ise diğer illerde de düzenlemeyi düşünüyor musunuz?

Bettina Kuperman: Bu sadece başlangıç. BLAST Pro Series’i en az 3 yıl İstanbul’a getirmeyi planlıyoruz ve heyecan verici yeni projeler üzerinde çalışıyoruz.

Hubogi: İleride çocuğunuzun profesyonel bir espor oyuncusu olmasını ister misiniz?

Bettina Kuperman: İki küçük oğlum var ve eğer yetenekleri varsa ve profesyonel esporcu olmaya karar verirlerse onları elbette destekleyeceğim ve onlara doğru yönde rehberlik edeceğim. Onların spor ve eğitimlerine sağlıklı bir yaklaşım göstermelerini sağlayacağım.

Verdiği cevaplar için Bettina Kuperman’a Hubogi ekibi olarak biz de teşekkürlerimizi iletiyoruz ve Eylül ayında gerçekleşecek olan BLAST Pro Series İstanbul turnuvası için güzel haberlerini bekliyoruz.

Bettina Kuperman hakkında;

Bettina Kuperman aslen Danimarkalıdır. Kopenhag Üniversitesi’nde spor hukuku ve ekonomi üzerine odaklanmış bir yüksek lisans derecesine sahiptir ve Londra’daki İş Danışmanlığı Enstitüsü’nden sertifikalı yönetim danışmanıdır. Kuperman, Impact34 şirketinin kurucusu ve CEO’su, 06 Records şirketinin de kurucularından birisidir.

Bettina, spor ve eğlence endüstrilerinde stratejik planlama, iletişim ve marka geliştirme konularında uzmanlaşmıştır.

Bettina kariyerine İsviçre’nin Lozan kentinde bulunan Olimpik Başkent’te başladı. UEFA ve FIBA dahil olmak üzere çok sayıda uluslararası spor federasyonu için çalıştı. Büyük spor etkinlikleri için yoğun bir şekilde çalıştı ve Olimpiyat, Dünya Şampiyonası ve Kıtasal Şampiyona teklifleri ile dünya çapındaki büyük şehirlerde başarılı organizasyonlar oluşturdu.

2009 yılında Türkiye’ye taşındıktan sonra Impact34’ü açtı ve Türkiye Basketbol Federasyonu’nda başdanışman olarak göreve başladı. Aynı zamanda Türkiye Futbol Federasyonu, Türk Olimpiyat Komitesi, Gençlik ve Spor Bakanlığı ve diğer kurumlarda da çalışmalarını sürdürdü. Impact34, Türkiye, Polonya, Ukrayna, Azerbaycan ve Dubai’de spor ve eğlence projelerinde yoğun bir çalışma göstermiştir.

2016 yılında eşi Ferman Akgül ile birlikte 06 Records plak şirketini açtı. 06 Records yetenek geliştirme, sanatçılar ve ticari markalar için stratejik marka oluşturma ve kavramsal müzik etkinliklerinde uzmanlaşmıştır. 06 Records, Türkiye’nin ilk akustik müzik festivalini “Unplugged Müzik Festivali”ni başlattı.

2017 yılında Impact34, Türkiye’deki ilk büyük uluslararası espor turnuvasını düzenleme hakkına sahip oldu. BLAST Pro Series, dünya çapında 300 milyondan fazla insana ulaşan, dünyanın en iyi takımlarını içeren global bir CS:GO turnuvasıdır.

İletişim bilgileri;

Bettina Kuperman

CEO

Bkuperman@impact34.com

www.impact34.com

Türk Oyun Sektörü Röportajları – Impact34 – Bettina Kuperman yazısı ilk önce Hubogi üzerinde ortaya çıktı.

Hubogi: Murat Bey merhaba, Tip Effect sayfalarına hoş geldiniz.  Bir çok hayranınız olmasına karşın yine de bu sayfalarda ilk kez sizle tanışacak kişiler için bize kendinizden bahseder misiniz? Murat Sönmez kimdir, oyun sektörüyle ilgilenmeye nasıl başladı, olaylar nasıl gelişti?

Murat Sönmez: Oyunlarla tanışmam çok çok eski zamanlara dinazorlar çağına dayanır ama ben o kadar uzağa gitmeyeyim. Oyunlarla ilgili basında yazmaya daha henüz oyun sektörü ortada yokken başladım. 90’lı yılların sonunda Radikal gazetesi ile haftalık olarak verilen PC! Dergisinde hem teknoloji hem de oyunlarla ilgili yazıları yazdım. Daha sonra bu dergi kapandı, ben de oyunlarla ilgili içerik üretmeye uzunca bir süre ara verdim. Ardından Konsolmaster adlı sitede yazmaya başladım ki ordan da Konsol Üssü doğdu.

Hubogi: Murat Bey, ilk videonuzu ne zaman çektiniz? Tepkiler nasıldı? Bu yolda ilerlemek isteyen kişilere neler önerirsiniz?

Murat Sönmez: İlk videomuzu 2009 yılının sonunda çektik. O zaman şu anda da Konsol Üssü’nde beraber video çektiğimiz Onur Kaya ile poscast yapıyorduk. Bir gün yaptığımız Podcast’i aynı zamanda videoya çektik ve o zamanlar popüler bir oluşum olan Televidyon’a gönderdik. Yani çektiğimiz ilk videoyu sadece biz ve Televidyonda’kiler izledi. Sonra herkese açık olan videomuzda 2010 Ocak ayında yayınlandı. Öyle muazzam bir tepki almadık, zamanla izleyici sayıları arttı. Video çekmek isteyenlere iki önerim var birincisi kendiniz olun ki bu samimiyeti getirir, ikincisi ise orijinal işler yapın ki bu da aradan sıyrılmanıza neden olur.

Hubogi: Onur Kaya ile nasıl tanıştınız? Konsol Üssü nasıl doğdu?

Murat Sönmez: Onur Kaya ile 2000’lerin ortasında o zaman popüler bir oyun forumu olan Endem.net’te tanıştık. Konsolmaster’da beraber yazıları yazıyorduk. Sonra podcast yapma fikri geldi. 5-6 ay poscast yaptık. Bu arada Televidyon adlı girişimi de ilgi ile izliyorduk. Şansımızı bir de biz deneyelim dedik, deneme videosu çektik. Bir baktık gelin konuşalım dediler. Biz de gittik konuştuk anlaştık. 1 ay sonra ilk videomuz yayınlanmıştı. Sonra 6 ay kadar sonra Televidyon kendi içinde bir değişime gitti, girişimi kuran Serdar Kuzuloğlu ayrıldı, akabinde biz de kendi sitemize geçtik ki 2010 yılının sonuna doğruydu.

Hubogi:  Murat Bey, videolarınızın içeriğini nasıl seçiyorsunuz? Sizin için dönüm noktası olan videonuz var mı, arkasındaki hikaye nedir?

Murat Sönmez: Videoların konusunu Onur ile birlikte buluyoruz. Gündem ile ilgili videolar olduğu gibi daha geniş konulu videolar da var. Bazı zamanlar tekrara düştüğümüzü hissedince oturup beyin fırtınası yapıyoruz ve daha önce yapmadığımız şeyleri yapmaya çalışıyoruz. Dönem noktası olan bir videomuz yok. Yani birden bizi patlatan bir video olmadı hiç, hep belli bir oran ile büyüdük.

Hubogi: Çekimlerinizi nelerde yapıyorsunuz, hangi ekipman yada programları kullanıyorsunuz videonuzu hazırlarken? Bir videonun hazır olması ortalama kaç gün sürüyor?

Murat Sönmez: Çekimleri şu anda kendi stüdyomuzda yapıyoruz ama uzun zaman ev ortamında çektik. Ekipmanla pek ilgilenmem, şimdi şu kameranın şu modeli ile şu ayarlarda çekiyorum desem sallamış olurum. Eski Konsol Üssü’de cep telefonundan bozma bir blogger kamerası kullanıyorduk şimdi Phanasonic’in bir DSRL kamerasını kullanıyoruz. Videoların hazırlanış süresi videoya göre çok değişiklik gösteriyor. Örneğin karar videoları için bir hazırlık yapmıyoruz kısa sürüyor ama yeni açtığımız Orta Dünya kanalında bir videonun içeriğinin hazırlanması, çekimi, montajı 1 gün bazen 1.5 gün sürüyor.

Hubogi: Türkiye’de konsola olan ilgi sizce nasıl? Sonraki nesilde bu ilgi artabilir mi yoksa PC oyunculuğuna kayma olur mu?

Murat Sönmez: Türkiye’de konsollar kendi parasını kazanmaya başlamış oyuncuların cihazı. Uzunca yıllar PC karşısında kamburu çıkan oyuncu, bir zaman sonra ben neden kendime eziyet ediyorum diyor. Zaten o zamana kadar evine büyük ekran bir tv almış oluyor. İş yerinde bütün gün ensesinde boza pişmiş, eve gelince kendini salmak istiyor. Gençlerin ise kanı kaynadığı için 24 saat de masa başında otursa rahatsız olmuyor. Dolayısıyla PC oyunculuğuna bir kayma olacağını düşünmüyorum. Konsolun kendine has kültürü her zaman oyuncu çekecektir.

Hubogi: Sony, Türkiye oldukça aktif iken Microsoft’un Türkiye pazarında bu kadar pasif kalması sizce bir hata mı? Konsolların alınmasında belki de en önemli etken exclusive oyunlar iken, Microsoftun bir çok  Xbox exclusive oyununu PC’ye de çıkarması sizce doğru bir karar mı?

Murat Sönmez: Exclusive oyunlar konusunda Microsoft bir karar verdi. Xbox markası için de bir karar verdi. Bu kararın doğru olup olmadığını bize zaman gösterecek. Ama şu anda konsol özel oyunların hala önemli olduğu bir dönemde, oyuncuların bu karara alışması biraz zor olacak gibi. Microsoft bir yandan Windows’un da kendi platformu olmasının bir yandan da Xbox gibi bir konsola sahip olmasının arasında kalmış gibi. Ben de ilgi ile izliyorum. Türkiye pazarında bu kadar geri kalınması ise, Türkiye’deki pazarın dünyanın geri kalanına göre oldukça ufak olması büyük etmen. Microsoft demek ki yıllarca Windows ve Office satmayı yeterli görmüş.

Hubogi: Youtube’da bir çok kanal var ama asıl değeri olan kanalların keşfedilemediği, bu hareketle de daha çok fark edilmesi gibi bir fikir var, “Youtube’un Dibi Hareketi”. Bu fikir nasıl gelişti, nasıl ilerliyor?

Murat Sönmez: Aslında bu hareketin fikri eskiden de var. Eski Konsol Üssü’nden “Yerli Malı” diye bir formatımız vardı. Orda da kimler ne yapmış onu gösterir ve insanları o güzel yerlere yönlendirmeye çalışırdık. Çünkü biz her zaman dayanışmanın, çelme çalmaktan daha güçlü olduğuna inandık. 2008 yılında Konsolmaster ile oyunlarla ilgili içerik yapmaya başladığımızda şunu gördük. Hiçbir kimse başkalarının yaptığı işi övmüyor. Biz dedik ki, biz övelim. Başkasını övdük diye bizi takip edenler bizi terk edecek değil. Youtube’un Dibi Hareketi de yine aynı mantıkla çıktı. Değerli insanları öne çıkartalım ki değerli insanlar konuşulsun. Güzel de bir dalgalanma yarattı. Şu anda biraz duruldu, kendi aramızda neler yapılabilir konuşuyoruz ama şu anda bir fikir birliğine varamadık. Bakalım göreceğiz.

Hubogi:  Markalarla iş birlikleri süreci nasıl işliyor? Çalıştığınız markaları seçerken nasıl bir elemeden geçiriyorsunuz? Bir de genel olarak nasıl bir izleyici kitlesine sahipsiniz?

Murat Sönmez: Markalarla işbirliği kötü gidiyor. Çünkü markaların olayla ilgili bilgisi yok. Onlar tamamen PR şirketlerine teslim olmuş durumdalar. İşin kötüsü PR şirketleri de bilmiyor. Onlar da sadece instagram takipçi sayısına, Youtube abone sayısına bakıyorlar. Çünkü bizler hepimiz aslında bir excell dökümanında ilgili hücrelere yazılan sayılarız. Pr şirketi oraya ne kadar büyük sayı yazarsa, markaya o kadar yaranıyor, marka da vay ne güzel iş yaptık, şu kadar milyon adama ulaştık diyor. Ulaşılan milyonun gerçekten milyon olup olmadığı ile ilgilenen pek yok. O yüzden bizim gibi küçük kanalların hayatta kalabilmesi çok daha güç oluyor. Bizim kitlemizin yaşı büyük %95 oranında 17-45 yaş arasına hitap ediyoruz. Bizde slime yok kısacası

Hubogi: Yeni youtuberlara tavsileriniz neler? Kalıcı başarının sırrı nedir sizce?

Murat Sönmez: Demin söylediğimiz söyleyeceğim. Kendiniz olun, orijinal olun. Kalıbınıza uymayan işe girmeyin. Youtube gibi bir mecrada özellikle bunlara ekleyebileceğim, kendinizi yenileyin. Biz bunu ne kadar başarabiliyoruz tartışılır ama devamlı yenilenmek önemli. Çünkü trendler değişiyor, zevkler değişiyor. Bunlara ayak uydurmak gerekir.

Hubogi: Murat Bey, gerek Youtube’da kanal açmak isteyen yeni kişilere verdiğiniz öneri ve örnekler gerekse geçmiş tecrübelerinizle dolu keyifli bir sohbet olduğu inancındayız. Konsol Üssü’nde ve bundan sonraki projelerinizde başarılar diliyoruz :).

Murat Sönmez: Ben teşekkür ederim. Umarım güzel olmuştur. Biz de sizleri ilgiliyle takip ediyoruz. Güzel işlerin sürmesi dileğiyle.

Türk Oyun Sektörü Röportajları – Konsol Üssü – Murat Sönmez yazısı ilk önce Hubogi üzerinde ortaya çıktı.

Hubogi: Kamer Hanım merhaba, oyun sektöründe bu açık çok fazla olmasa da kadın yöneticileri genel iş yaşamında az görebiliyoruz. Öncellikle başarılı mobil oyun şirketinizi ve ortaya çıkardığınız oyunlar için tebrik ederiz. Sektöre yeni adım atmak isteyen, mobil oyunlara ilgi duyan, bu yolda ilerlemek isteyen adaylar için kendinizden biraz bahseder misiniz? Mobil oyunlarla olan bağınız nasıl başladı?

Kamer Kemerkaya: Merhaba. Aslında Elektrik-Elektronik Mühendisiyim. Ama kariyer hayatıma hep yazılımla devam ettim. 18 yıldır Mobil Oyun sektöründeyim. Yazılım Mühendisi olarak başladığım kariyerimde Teknik Ekip Liderliği, Proje Yöneticiliği ve Ürün Yöneticiliği görevlerinde çalıştım. Şimdi de Kurucu ortağı olduğum Moralabs Oyun Stüdyosunun Genel Müdürü olarak devam ediyorum.

Mobil oyunlar benim oyun oynamaya başladığımda henüz yoktu tabi ki Daha çok pc üzerinden oyun oynuyordum. Mezuniyetten sonra oyun geliştirmek arzusuyla yazılıma yöneldim. Sonra mobil cihazların dünya üzerindeki yayılımı ve biraz da karşıma çıkan iş fırsatlarını değerlendirme sonucunda mobil oyun sektöründen devam ettim. Oyun geliştirmenin en az oyun oynamak kadar keyifli olduğunu söyleyebilirim.

Hubogi: Mobil oyunlara karşı ilginiz Moralabs’ın da doğmasına neden oldu diye düşünüyoruz. Şirketin hikayesi nasıl başladı, nasıl gelişti?

Kamer Kemerkaya:  2012 yılı sonunda kurucu ortağı olduğum bir oyun firmasından şu anki ortağım Kemal Şen ile birlikte ayrıldık. Türkiye’de oyun sektörü çok gelişmediği için çok fazla seçeneğimiz yoktu. Biz de elimizi taşın altına koyalım ve kendi oyun şirketimizi kuralım diye düşündük. Moralabs Oyun Stüdyosu 2013 yılı başında, mobil oyunlar geliştirerek Türkiye’den bu alanda Dünya çapında bir başarı hikayesi yaratmak vizyonu ile yola çıkmış oldu.

Hubogi: Moralabs’ın mobil oyun yapımcısı olarak öne çıkan özellikleri nedir, oyunların yapımında nelere dikkat ediyorsunuz?

Kamer Kemerkaya: Çok oyunculu çoklu platform mobil oyunlar geliştiriyoruz.  İnsanlara dokunmak bu işin en sevdiğim tarafı. Siz bir oyun geliştiriyorsunuz ve onların beğenisine sunuyorsunuz. Onlar bir şekilde sevdiklerini ve sevmediklerini size iletiyorlar. Sizin hiç düşünmediğiniz, aklınıza gelmeyen bir noktadan yaklaşabiliyorlar.  Sonra siz onların isteklerine göre ürününüzü geliştiriyorsunuz ve ortaya birlikte deneyimlediğiniz bir ürün çıkıyor. Sanırım bu süreç bu sektörü keyifli kılan kısım en azından benim için öyle.

Hubogi: Kamer Hanım, MoraLabs ekibi kaç kişiden oluşuyor? Şirkete birini alırken dikkat ettiğiniz ortak özellikler var mı yoksa konusuna hakim çalışanlar olması yeterli mi?

Kamer Kemerkaya:  Moralabs, her biri 10 kaplan gücünde 3 yazılım mühendisi, 1 illüstratör ve 1 sosyal medya sorumlusu olmak üzere 5 kişilik bir ekipten oluşuyor. Oyun sektöründe konusuna hakim insanlar bulmak Türkiye’de çok zor. Bunun farkında olduğumuz için genelde yeni mezunlar içinden birilerini seçmeye çalışıyoruz. Temelde baktığımız şeyler, “Yaklaşımının nasıl olduğu, bizim ekibe uygun mu, biz onun hayalindeki iş tanımına uygun muyuz, problem çözmeyi, oyun oynamayı seviyor mu?” şeklinde. Açıkcası dünyanın en zeki mühendisi de olsa, inanılmaz oyunlar bile geliştirmiş olsa eğer uyumla ilgili bir sıkıntı varsa hiç düşünmüyoruz. Bu kısmı aşabildiysek, iş alanına göre bazı teknik değerlendirmelerimiz de oluyor sonrasında.

Hubogi: Ağustos ayı içerisinde Gaming in Turkey ile bir birlikteliğiniz başladı. Hubogi içinde de haberini verdiğimiz bu birlikteliğin kapsamı nedir, nasıl bir yol izleyeceksiniz?

Kamer Kemerkaya: Oyun sektörünün iki önemli rolü olan geliştirme ve pazarlama ayağını birleştiren çok doğru bir birliktelik kurduğumuzu düşünüyorum. Moralabs olarak oyun yazılımı, geliştirme ve tasarımı özellikle Gaming in Turkey’in deneyimli olduğu pazarlama, operasyon ve iş geliştirme ile birleştirdiğimizde güzel sonuçları elde etmek kaçınılmaz olacaktır. Bir taraftan birlikte yeni oyunlar geliştirip, oyun sektörünü canlandıracağız. Diğer taraftan da markaların oyun ve oyunlaştırma anlamında ihtiyacını karşılamada bir çok başarılı projelere imza atacağımıza eminim.

Hubogi: MoraLabs’ın Türk mobil oyun sektöründeki başarılı ilerleyişi yeni oyunlarla devam ediyor. En son ofisinizdeki stajyerinizin bir oyununu görme fırsatımız oldu. MoraLabs’ın gelecek planları neler, yeni oyunların yolda olduğunu düşünüyoruz?

Kamer Kemerkaya: Evet stajyerlerimiz 1,5 ay gibi kısa bir sürede bir başarı hikayesi yaratarak POPS oyununu geliştirdiler. Biz onlara bir ekip kurma ve gerekli ortamı sağlamada yardımcı olduk. Oyun geliştirme aşamalarının neler olduğunu birebir gerçek bir oyun geliştirerek deneyimlediler. İnanılmaz motive çalışarak böyle bir başarıya ulaştılar.

Biliyorsunuz çok yakın zamanda Kelime Tatlısı oyunumuz yayınlandı. (Appstore link Google Playstore link)

Çok başarılılı gidiyor. Kullanıcılar çok sevdiklerini hem metriklerle hem de bize ulaşarak dile getiriyorlar. 1.gün retention’ı %64. Şu an onun pazarlaması ve diğer pazarlara açılması için çalışmalar yürütüyoruz.

Öte taraftan aynı anda devam eden iki yeni oyunumuz var. Bunlardan biri futbol temalı, çok beğenileceğini düşündüğümüz bir oyun. Oyun çok oyunculu bir oyun ve geliştirmelerin sonlarına doğru yaklaştık. Diğeri de basit ve güzel bir gameplayi olan strateji tarzında bir oyun. Bunu geliştirmeye yeni başladık. Tahminen ikisi de 2018’in ilk çeyreğine çıkmış olacaklar.

Hubogi: Röportajlarımızda konuklarımıza her zaman sorduğumuz bir soru var, oyun sektörü dünyada hızla gelişen ve son dönemde sinema sektörünü bile geçen bir yapıya sahip. Sizce Türkiye, oyun sektörüne global olarak baktığımızda nerede? Nasıl ilerlemeli?

Kamer Kemerkaya: Hem gelir hem de oynama sürelerine bakıldığında Türkiye’nin önde gelen oyun pazarları arasında yer aldığını ve bir çok büyük oyun üreticisinin Türkiye pazarına girmek istediğini görüyoruz. Ancak ne yazıkki oyun geliştirme anlamında içinde olduğumuz pazardan aldığımız pay % 2-3’ler seviyesinde kalmakta. Oyun sektörü kreatif olması dolayısyla katma değerli sektörler arasında. Yani kar marjı çok yüksek aslında. Eğer beğenilen bir oyunu dünya markası haline getirebilirseniz ülkeye de ciddi bir ihracat kazanımı yaratabilirsiniz. Son zamanlarda başarılı örnekler çok umut verici bence. Bunların çoğalması ve gerçekten bir çok insanın bu işten ekmek kazandığı bir sektör olması çok önemli. Bunun için de devletin destekleri yanında vergi teşviklerini de uygulaması gerektiğini düşünüyorum. Bunu çok güzel başaran Kanada, Finlandiya gibi örnekler var önümüzde. PC alanında başarılı bir oyun yaratmak inanılmaz maliyetler gerektirdiği için ve Türkiye de başlangıç aşamasında olduğu için  mobil oyun dünyasından ilerlemenin bizi daha kısa sürede başarıya ulaştıracağını düşünüyorum.

Hubogi: Kamer Hanım, Elektronik Sporlar tüm dünyada büyük bir yükselişte. Mobil oyunlara baktığımızda da klasik sıralamaların, arkadaşlar arasında yarışmanın yanında artık mobil oyunlarda da elektronik sporlar adından söz ettirmeye başladı. Bu konu hakkındaki düşüncelerinizi merak ediyoruz, mobil oyunlarda eSpor’un geleceği var mı?

Kamer Kemerkaya:  Evet , Ben de eSpor’un geleceğin meslekleri arasında olduğunu düşünüyorum. Benim 6 yaşında erkek bir yeğenim var. Ne kadar mobil oynadığını size anlatamam. Açıkcası ben onu gelecekte e-Spor’a yönlendirmeyi düşünüyorum. Şimdiden anne babasını ikna çalışmalarında başladım bileJ Bu kadar başarılı örneklerin olduğu mobil oyun dünyasının da bu alanda ilerleyeceğini ve geleceği olduğunu düşünüyorum.

Hubogi: Kamer Hanım, Türkiye’de oyun sektörüne girmek isteyen, gerek sektörel anlamda sizi, MoraLabs’ı takip eden ve mobil oyunlarla ilgilenen gençlere neler tavsiye edersiniz?

Kamer Kemerkaya:  Öncelikle buldukları her fırsatta kendilerini geliştirmelerini tavsiye ederim. Eğer okuyorlarsa yazları staj yapsınlar. Sevdikleri, ilgilendikleri alanlarda oyun şirketlerine staj başvuruları yapabilirler. Kabul mu etmiyorlar, kapıdan kovsalar bacadan girsinler. Fırsatları varsa okul zamanı da çalışsınlar. Oyun sektörünün en güzel yanı farklı disiplinleri bir araya getiren bir sektör olması. Yazılım, görsel, müzik, veri analizi, kullanıcı kazanma kısmı, sosyal medya üzerinden oyuncularla iletişim kurma ve daha bir çok alan var. Bir ucundan işi yakalamaya çalışsınlar.

Hubogi: Kamer Hanım, sohbet için öncellikle teşekkür ediyoruz. Türkiye’nin önemli mobil oyun yapım şirketlerinden MoraLabs’a ve size başarılar diliyoruz.

Kamer Kemerkaya:  Bu keyifli sohbet için ben çok teşekkür ederim.

Türk Oyun Sektörü Paydaşları Röportaj Serisi – Kamer Kemerkaya yazısı ilk önce Hubogi üzerinde ortaya çıktı.

Hubogi: Serdar Bey merhaba. Sizi sektörden ve daha önce çalıştığımız firmalardan tanıyoruz. Fakat Hubogi okurları ve özellikle genç kitle için bize biraz kendinizden bahseder misiniz?

Serdar PİRNAL : Memnuniyetle. 1984 doğumluyum. Evliyim, bir çocuğum var. Uludağ Üniversitesinde İktisat eğitimi alıp sonrasında Bahçeşehir Üniversitesi’nde MBA yaptım. İş hayatına 2006 yılında Doğan Online bünyesinde yer alan hemalhemsat.com’da başlayıp, altivi.com, nesine.com, enuygun.com gibi internet girişimlerinde iş geliştirme ve pazarlama anlamında tecrübelerim oldu. 9 aydır da Perdigital.com’da İş Geliştirme Müdürü olarak çalışıyorum.

Hubogi: Oyun sektörüyle nasıl tanıştınız? Oyunlarla aranız nasıl? Türkiye’de sektörün gelişimi hakkındaki düşüncelerinizi merak ediyoruz.

Serdar PİRNAL : Umarım okuyucular oyun dünyasıyla tanıştığım cihazı görünce “o ne ya?” demez Ben 90’lı yılların başında ATARI sayesinde giriş yaptım bu dünyaya. Nintendo Gameboy’un renksiz oyunlarıyla devam edip Amiga 500 ile disketlere merhaba dedim. Nihayet 1996 yılının sonunda edindiğim 166 MMX işlemcili PC sayesinde disketlerden cdlere terfi ettim. PC’den sonraki durağım ise Xbox oldu fakat özellikle oğlumuz dünyaya geldikten sonra pek fırsat bulamıyorum Xbox’la ilgilenmeye. Yine de mobil oyunlarla kendimi olabildiğince tatmin etmeye çalışıyorum.

Oyun dünyasına beni bağlayan ilk oyun Amiga 500’deki Sensibble Soccer’dır. Şu anda grafik olarak en kötü mobil oyunun bile gerisinde kalır belki ama çok büyük bir oyuncu-takım veritabanına sahipti. O yaz EURO 96 vardı. Takım ve oyuncularını çıkartmalarını toplardık. O kitaplarda oyuncuların oynadıkları takımları yazardı. Sensibble Soccer oynarken o oyuncuları bulıur transfer etmeye çalışırdık. İşte oradan başladım, sonra Championship Manager serisi, Tomb Raider, Time Commando, Nuclear Strike gibi PC oyunları ile devam ettim. X-men, GTA, Fifa serileri ve tabi ki Counter Strike ile de bugünlere geldim. Özellikle Counter Strike 1,3 ve 1,6’ya yıllarımı verdiğimi söylesem yalan olmaz. Tabi o dönem Steam yoktu, 2000’lerin başından ortalarına kadarki dönemden bahsediyorum. LAN üzerinden oynardık cafelerde. Şimdi Fifalar, Battlefieldlar, Overwatchlar internet üzerinden rahatlıkla oynanabiliyor.

Şimdi gelinen nokta artık e-spor. Takımlar, turnuvalar, ligler, sponsorluklar, transferler derken çok ciddi bir hal aldı oyun işi. Youtube yayıncıları, Twitch platformu vs derken bambaşka bir yere doğru gidiyor hem ülkemizde hem de dünyada. Bugün Türkiye’deki oyuncu sayısı 22 milyonun üzerinde. Oyun oynama zamanına bakıldığı zaman ise dünyada ilk 3 içerisindeyiz. Günde nerdeyse 40 milyon saat oyun oynandığı tahmin ediliyor.

Hubogi: Perdigitalin sektöre yeni bir soluk getirdiği ortada. Diğer firmalardan farklı bir tarzınız var. Oyun tarafı dışında farklı mecraların da satışını yapıyorsunuz. Spotify, Blutv, Norton gibi?  Buradaki hedefiniz nedir, neden oyunların yanında bu tür markalara da yöneldiniz?

Serdar PİRNAL : Perdigital.com’un kuruluş amacı, dijital kod olarak tüketilebilecek her şeyi son kullanıcılarla buluşturmak aslında. Logomuzun altındaki sloganımız da bunu söylüyor zaten; “kodla kendini”. O yüzden de oyun ile sınırlı tutmayıp devamlı olarak yeni bir takım ürünler katıyoruz sistemimize. Spotify, BluTV, Norton, Busuu bunlardan bazıları ama tabi ki oyun bu filonun amiral gemisidir. Bunu inkar edemeyiz.

Hubogi:  Sizin yenilikçi bir yönünüz de var. Firmaya da bu yansıyor. Ödeme tarafında kullandığınız teknolojilerden ve özellikle ödeme konusunda oyuncu ailelerinin sıkıntı yaşadığı internetten alışverişte güvenlik konusunda, fraud sistemleriniz hakkında bilgi verir misiniz?

Serdar PİRNAL : Fraud ve güvenlikten başlayalım. Aslında bu konuya gösterdiğimiz hassasiyetin temelinde müşteri memnuniyetine verdiğimiz önem yatıyor. Kullanıcılarımızın bize ödediği her bir kuruşun karşılığını en mükemmel şekilde vererek bir anlamda o bedeli hak etmeye çalışıyor, hak etmediğimiz en ufak bir kazancımız da olsun istemiyoruz. Fraud hassasiyetimiz de tam bu noktada devreye giriyor. Malum, fraud yöntemleri de çok gelişti artık. Eskiden başka birinin kartıyla izinsiz işlem yapmak şeklinde gelişirdi, şimdi artık Facebook hesabı açıp doğrudan para göndertmeye kadar geldi. Dolayısıyla bizim gibi fraud kontrolüne önem veren firmalar için güvenlik önlemlerini arttırma mecburiyeti doğdu.

Sitemizden alışveriş yapmak için kullanılan ödeme yöntemleri; banka/kredi kartı, EFT/havale, İninal kart ve mobil ödeme. 20 TL ve üzeri alışverişlerde ise Hopi Paracıklarının kullanılması da mümkün. Bu yöntemler içinde fraud riski en yüksek olan banka/kredi kartı olmakla beraber EFT/havale tarafında da son dönemde artışlar söz konusu. Peki biz frauddan korunmak için neler yapıyoruz?

Sitemize yeni kayıt olan tüm kullanıcıların belirli bir alışveriş limitleri var hem sepet hem de tutar bazında. Bu limitlerin üzerine çıkıp çıkmayacaklarına biz karar veriyoruz kullanıcının davranışlarına göre. Bu davranışları analiz eden bir yazılım çalıştırıyoruz ve herhangi bir şüpheli hareket gördüğü anda bu yazılım ilgili hesabı askıya alıyor. Ayrıca çalışma arkadaşlarımız da var sitedeki alışverişleri sürekli gözlemleyen. Onlar da şüpheli bir durum gördükleri zaman aksiyon alıyorlar.

Kredi kartı ödemeleri için Türkiye’nin önde gelen ödeme kuruluşlarından PayU firması ile çalışıyoruz. Kredi kartı ile Perdigital’den alışveriş yapmak isteyen kullanıcılar, PayU firmasının ortak ödeme sayfasına yönleniyor ve 3D secure (mesaj ile onaylama) sistemi ile ödemeyi tamamlıyor. Ayrıca üyelik için TC kimlik numarası mecburiyetimiz olmamasına rağmen kredi kartı ile alışveriş yapmak isteyen tüm kullanıcılar sisteme TC kimlik numaralarını girmek ve doğrulamak durumunda. Aksi halde kredi kartı ile alışveriş yapma şansları yok. Bu noktada kişisel bilgilerin güvenliği ön plana çıkıyor. Onu da sitemizin tüm sayfalarını 256 BIT SSL sertifikası ile koruyarak sağlıyoruz.

Son olarak fraud yapmayı deneyen ya da bir şekilde yapan ve hemen fark ederek engellediğimiz kullanıcıların hareketlerini, yukarıda bahsetmiş olduğum yazılım aracılığıyla belirleyerek, benzer hareketleri yapan kullanıcıları doğrudan askıya alıyoruz. Ayrıca fraud denemesi yapan kullanıcıların IP bloklarını da belirleyerek bu bloklardan kullanıcı almamaya ya da aldıklarımızı çok çeşitli güvenlik testlerine tabi tutuyoruz kendi tarafımızda.

Özetle şunu söyleyebilirim; pazarın en genç oyuncusu olarak hem kullanıcılarımızı hem de art niyetli kişilerin mağdur etmeye çalıştığı herkesi elimizden geldiğince koruyoruz ve her geçen gün bu alanda daha da uzmanlaşarak daha keskin ve hızlı önlemler alıyoruz. Bu da bizi ve kullanıcılarımızı memnun ediyor.

Yeniliklere de değinmek gerekirse; bir anlamda fark yaratmanızı sağlayan şey, pazara sunduğunuz yenilikler. Bizim de bu anlamda ciddi adımlarımız oldu. Mesela Hopi ile yapmış olduğumuz kampanyalar sektördeki kullanıcılara yeni bir soluk getirdi. Öte yandan Yemeksepeti ve Vodafone Freezone markalarıyla yaptığımız çalışmalar da şüphesiz sektör için yenilik anlamında değerlendirilebilecek son derece memnuniyet verici çalışmalar oldu. Devamı da gelecektir.

Hubogi: İnternet kafeler özelinde bir soru soralım. Yılda kaç aktivite yapıyorsunuz Türkiye’de? Tüm bölgelere erişebiliyor musunuz? Pek ön planda olmayan ciddi bir saha gücüne sahipsiniz, yurt dışına da açılmayı planlıyor musunuz?

Serdar PİRNAL : Saha ekibimiz son derece aktif. Yılda ortalama 350-400 turnuva yapıyoruz. Son 1 yılda 78 il ziyaret edildi. Yurt dışı düşüncemiz de var. Şimdilik bizde kalsın ama bir ülkede daha yakın zamanda boy göstermeyi hedefliyoruz.

Hubogi: Günümüzün artan değeri Elektronik Sporlar. Rakiplerinizin de gözü kulağı bu alandayken Perdigital’i ne zaman sahada göreceğiz ve en önemlisi ne şekilde, planlarınızdan bahseder misiniz?

Serdar PİRNAL : Pazar, mazisi olan bir pazar biliyorsunuz. Bazı rakiplerimiz sektörde 10 yılı geride bırakmış durumda. Üstelik pazar çok dinamik. Oyun dünyasının gelişimi ortada. Böyle bir pazara girmek her şeyden evvel cesaret isteyen bir iş. Uzunca bir mesafeyi kısa zamanda almak durumunda kaldık rakiplerimizle yarışabilmek için ve başardığımıza inanıyorum bunu. Tabi ki daha yolumuz var fakat ilk başladığımız noktanın çok ötesindeyiz şu anda. İlk etapta buralara gelebilmek için temel ihtiyacımız olan bir takım gerekliliklere odaklanmıştık. 2017 başından beri ise Youtube ve Twitch yayını yapan çeşitli yayıncılarla iletişim halindeyiz. Şu anda 3 yayıncımız mevcut. İki yayıncımız Metin2 biri ise CS:GO oyuncusu. Bu rakamı daha da arttırmayı planlıyoruz. Hatta bu yazıyı okuyan yayıncılar var ise bizimle iletişime geçmelerini arzu ederiz info@perdigital.com adresine e-posta göndererek.

Bir sonraki durağımız da şüphesiz e-spor takımları olacak fakat bunun için biraz daha vakte ihtiyacımız var. Tahminim 2017’nin ikinci yarısında Perdigital’i bahsettiğiniz alanlarda da görmeye başlayacaksınız.

Hubogi: Perdigital’i genelde yaptığı aktivitelerde ve satışını yaptığı ürünlerde piyasanın farklı yönünde görüyoruz. Marka birliktelikleri konusu sizi farklı kılıyor. Yeni hedeflenen marka işbirlikleri var mı?

Serdar PİRNAL : Aslında yenilikçilik yönümüzden bahsettiğiniz sorunuzda marka iş birliklerimizin üzerinde durmuştum. Okuyucuları sıkmamak adına çok kısa üstünden geçebilirim bu soruda da tekrar.

Hopi ile yaptığımız çeşitli paracık kampanyaları, bu kampanyayı takiben Yemeksepeti ile yaptığımız yemeksepeti hediye çeki kampanyası ve devamında gelen Vodafone Freezonelulara özel kampanyamız hem güçlü markalarla birlikte anılıyor olmak hem de müşteri memnuniyeti anlamında bize bir hayli değer kattı. Saymış olduğum bu markaların, sektör içinde daha önce yaptıkları benzer bir iş birliği yokken bu sektöre dokunmak için bizi tercih ediyor olmaları bizim için çok önemli! Bir şeyleri başardığımızın ispatı niteliğinde diye düşünüyoruz. Zaman içinde, iş birliği yaptığımız markaların adetlerini ve modellerin çeşitliliğini arttırmayı amaçlıyoruz. Hatta önemli bir iş birliğimiz de yolda olduğunu ve yakın zamanda duyuracağımızı da müjdelemiş olayım buradan yeri gelmişken.

Bu arada bu saydıklarımız Digital tarafta kurduğumuz marka işbirlikleri, aslında Sahada ki çalışmalarımızla ilgili de ciddi marka işbirliklerimiz var. Özellikle son dönemde gerçekleştirdiğimiz S.K.I.L.L  turnuvalarında Logitech ile işbirliği içindeyiz. Daha öncede farklı oyunlarda yapmış olduğumuz ödüllü  turnuvalarında İninal, Red Dragon ve Defender markalarıyla da işbirliklerimiz olmuştu.

Kısaca Marka işbirlikleri bizim bir değerimiz ve buna devam edeceğiz. Marka işbirlikleri Sektöre de değer katıyor. Sektörü her anlamda zenginleştiriyor.

Hubogi: E-pin sektörü oyunlara destek olan bir pazar aslında. Siz de bu pazarın bilinen isimlerindensiniz. Gelecek 5 yılda hem E-pin sektörünü hem de oyun sektörünü nerede görüyorsunuz, kişisel gözlemlerinizi paylaşır mısınız?

Serdar PİRNAL : Hem e-pin hem de oyun sektörünün büyüyerek yoluna devam edeceğini düşünüyorum. Aslında büyümede elbette paralellik söz konusu fakat Türkiye’nin bir alışveriş kültürü ve oyuncu tercihleri var. Bu anlamda E pinin yeri önemli. Özellikle İnternet Kafelerin ciddi bir ağırlığı var son dönemde oyun sektöründe.Değişen koşullara İnternet Kafelerde uyum gösterdi. Epin için İnternet Kafeler çok önemli. Oyun sektörü büyüdükçe, internet kafelerde büyüyor ve gelişiyor buda  E pin tercihini her daim canlı tutuyor. Birde E pin tedariği lokal kanallar üzerinde satıldığı için daha güvenli ve kullanıcıları daha özgür kılıyor. Oyun sektörü açısından büyümede ki ağırlık Mobil Oyunlar gibi gösterilse de PC oyun tarafının vazgeçilmez olduğunu görüyoruz. Şuan için E sportun kalbinde PC ve Online oyunlar var. Devam ettiği sürece  Epin de büyümesini sürdürecektir. Ayrıca Mobil Oyunlarda bile yakın zamanda  Epin sisteminin geçerli olabileceğini düşünüyoruz. Platformlar kendilerini ödeme tarafında lokalize ettikçe e pin bu platformlarda da yer alacaktır.

Hubogi: Mobil oyun mu PC oyunu mu? Tercihiniz? Sizce geleceği şekillendirecek taraf hangisi?

Serdar PİRNAL : Mobil oyun pazarının geldiği noktayı tartışamayız dahi. Son birkaç sene içinde adeta çağ atladı ama yine de benim görüşüm şu; mobilde oynanan hemen her oyun pcde de oynanabilir ama pcde oynanabilen her oyun mobilde oynanamaz. Dolayısıyla benim yanıtım PC oyunu. Farkları da şöyle sayayım;

• Kontrol ve ekran sıkıntısı: Mobil oyunlarda cihazınızın ekranı ile sınırlısınız. O ekranda hem oyuncunuzu kontrol edeceksiniz hem de oyunu izleyeceksiniz. Oldukça zor ve bir yerden sonra bana keyifsiz geliyor. PC’de klavye farklı monitör farklı, alan çok daha geniş.
• Ses sıkıntısı: Surround sistemlerle takip ediliyor oyunlarda sesler. Bazı kulaklıklar ateş pahası. Bu sistemle, mobil cihazın hoparlörü bir olabilir mi? Mesela mobilde Counter Strike oynanır mı?
• Hareket sıkıntısı: Mobilde durmadan kaç saat oyun oynayabilirsiniz? İki eliniz de devamlı telefonda, gözünüz de aynı noktada. Telefonda oyun oynadığınız şekli bir düşünün. Ne kadar dayanılabilir o şekilde durmaya. Ama PC oyununda durum farklı. Orada yaslanırsınız koltuğa, biraz daha dik konuma getirirsiniz. Klavye ve mouse’u sağa sola kaydırırsınız biraz vs. Hareket alanınız çok daha geniş.
• Oyunun bölünme riski: Mobilden oyun oynuyorsunuz diyelim ve hatta Clash of Clans oynadığınızı varsayalım. Malum, internetsiz oynanmıyor bu oyun. İnternet olacak ki rakiplerinize saldırabilin. Onca gelişmişsiniz, asker üretmişsiniz, en sağlam rakibinize saldırıyorsunuz, 10 askeriniz kalmış ama rakip yıkılmak üzere. Bir anda telefonunuz çalıyor! Meşgul ver, oyuna dön derken yönlendirmenizi bekleyen askerlerinizin dağıldığını görüyorsunuz. PC’de böyle bir risk yine var tabi telefonunuz çalabilir ama bölünmek zorunda değilsiniz

Hubogi: Son olarak, gerek E-pin gerekse oyun sektörüne adım atmak isteyen, sizi takip eden ve sizle çalışmak isteyen sektör gençlerine ve profesyonellere öneriniz var mı? Nasıl başlamalılar, nasıl ilerlemeliler, hedefleri ne olmalı?

Serdar PİRNAL : Bizimle çalışmak isteyen sektör gençleri ve profesyonelleri, eğer takımları varsa ya da Youtube ve Twitch platformunda aktiflerse bizimle info@perdigital.com adresine e-posta göndererek iletişime geçebilirler. Son derece memnun oluruz bu iletişimden. Elimizden geleni de yapmaya çalışırız.

Hubogi: Serdar Bey, size güzel sohbetiniz, samimi cevaplarınız ve bize ayırdığınız zaman için teşekkür ediyoruz. Perdigital’in sektörde geliştiğini ve büyüdüğünü görmeyi heyecanla bekliyoruz.

Serdar PİRNAL : Ben teşekkür ederim. Size de iyi yayınlar ve kolaylıklar dilerim

Türk Oyun Sektörü Paydaşları Röportaj Serisi – Perdigital ve Serdar PİRNAL yazısı ilk önce Hubogi üzerinde ortaya çıktı.